Een kind helpen met rouwen

 Een kind helpen met rouwen 

Ook kinderen rouwen wanneer ze een geliefd dier verliezen.

Maar kinderen rouwen anders dan volwassenen.

Ze begrijpen de dood niet altijd op dezelfde manier. En vaak hebben ze nog niet de woorden om te vertellen wat er vanbinnen gebeurt.

Daarom zie je verdriet bij kinderen soms niet als tranen, maar in hun gedrag.

Een kind kan bijvoorbeeld:

• sneller boos of verdrietig zijn
• prikkelbaar of onrustig worden
• zich moeilijker concentreren
• stiller worden of zich terugtrekken
• extra aandacht zoeken
• slechter slapen
• plotseling angstiger worden
• veel vragen stellen
• of juist doen alsof er helemaal niets aan de hand is

En weet je wat belangrijk is om te onthouden?

Een kind kan verdrietig zijn en vijf minuten later weer vrolijk spelen.

Het ene moment kan een kind huilen om zijn overleden hondje en even later met vriendjes buiten rennen.

Dat betekent niet dat het kind zijn dier vergeten is.

Kinderen bewegen vaak als het ware in en uit hun verdriet.
Spelen kan zelfs een manier zijn om even op adem te komen.

Soms komt het verdriet pas later

Niet ieder kind reageert meteen op een overlijden.

Sommige kinderen lijken eerst gewoon door te gaan. Pas weken, maanden of zelfs later kan het verdriet zichtbaarder worden.

Dat kan gebeuren wanneer er weer wat veiligheid en rust is.

Daarom is het belangrijk om niet alleen te kijken naar het moment van het overlijden, maar ook naar wat er daarna gebeurt.

Blijf beschikbaar.
Blijf luisteren.
En geef ruimte wanneer het verdriet zich aandient.

Peuters en kleuters

Jonge kinderen begrijpen nog niet altijd dat de dood definitief is.

Ze kunnen bijvoorbeeld vragen:

"Wanneer komt mijn hondje terug?"
"Kan hij morgen weer wakker worden?"

Hoe moeilijk het ook is, probeer eerlijk en eenvoudig te antwoorden.

Zeg liever:

“Je hondje is dood en komt niet meer terug.”

dan:

“Hij is gaan slapen.”

Want jonge kinderen kunnen zulke woorden letterlijk nemen en daardoor bang worden om zelf te gaan slapen.

Herhaal gerust steeds opnieuw wat er gebeurd is.
Kinderen hebben soms meerdere keren uitleg nodig voordat ze begrijpen wat de dood betekent.

En vooral:

geef hen het gevoel dat ze niet alleen zijn met hun verdriet.

Kinderen van 7 tot 9 jaar

Op deze leeftijd groeit het besef dat de dood definitief is.

Een kind kan daardoor allerlei vragen krijgen:

Waar is mijn dier nu?
Voelt hij nog iets?
Waarom moest hij dood?
Kan mijn andere hondje ook doodgaan?

Sommige kinderen worden angstiger.
Andere kinderen praten er juist helemaal niet over.

Maak daarom ruimte voor vragen, zonder meteen alle antwoorden te willen geven.

Een rustig moment samen op de bank kan soms meer betekenen dan een groot gesprek.

Laat een kind weten: “Je mag altijd over hem praten.”

Kinderen van 10 tot 12 jaar

Kinderen in deze leeftijd begrijpen steeds beter wat overlijden betekent.

Toch kunnen ze hun verdriet verbergen.

Ze willen niet kinderachtig gevonden worden.
Ze willen soms gewoon weer “normaal” doen.

Verdriet kan zich daardoor uiten als boosheid, teruggetrokken gedrag of prikkelbaarheid.

Blijf dichtbij, maar geef ook ruimte.

Je hoeft niet telkens te vragen:

“Ben je verdrietig?”

Soms is het genoeg om te zeggen:

“Ik weet dat je hem mist. Als je erover wilt praten, ben ik er.”

Dat kleine zinnetje kan een kind enorm veel veiligheid geven.

Jongeren van 13 tot 18 jaar

Voor jongeren kunnen vrienden heel belangrijk worden.

Ze zoeken steeds meer hun eigen weg en willen zelfstandig zijn. Tegelijkertijd kunnen ze na het verlies van een dier enorm veel verdriet voelen.

Misschien laten ze dat niet zien.

Misschien trekken ze zich terug.
Misschien praten ze liever met een vriend(in) dan met hun ouders.

Ook dat mag.

Blijf beschikbaar zonder te forceren.

Een simpel:

“Ik hoef niets van je te weten, maar weet dat ik er ben als je me nodig hebt.”

kan soms meer doen dan een lang gesprek.

En vergeet niet…

Ook een puber kan behoefte hebben aan een knuffel.
Ook al rolt hij misschien eerst met zijn ogen.

Wat kun je als volwassene doen?

Luister zonder meteen oplossingen te geven.
Neem het verdriet serieus.
Gebruik eerlijke en begrijpelijke woorden.
Laat een kind vragen stellen, ook als ze steeds terugkomen.
Geef ruimte om herinneringen te maken.
Laat foto's, tekeningen of een herinneringsdoos maken.
Laat het kind op zijn of haar eigen manier afscheid nemen.
Verwacht niet dat een kind voortdurend verdrietig is.
Blijf ook later praten over het dier.

En misschien wel het allerbelangrijkste:

Maak het verdriet niet kleiner omdat het “maar een huisdier” was.

Voor een kind was het misschien een beste vriend.
Een vertrouwensmaatje.
Een speelkameraadje.
Iemand die er iedere dag was.

Het verlies van een dier kan voor een kind ontzettend groot zijn.

En jij als ouder…

Misschien heb jij zelf ook verdriet.

Misschien mis jij het dier net zo hard.

Je hoeft niet altijd sterk te zijn voor je kind.

Het is juist oké om te zeggen:

“Ik ben ook verdrietig. Ik mis hem ook.”

Zo leert een kind dat verdriet er mag zijn.

En als het allemaal even te veel wordt, hoef je het niet alleen te dragen.

Soms kan een vertrouwde volwassene, school, huisarts of rouwbegeleider helpen om samen een weg te vinden.

Want een kind hoeft niet te leren hoe het zijn dier moet vergeten.

Het mag leren hoe het de liefde voor dat dier kan meenemen.

Want wie liefde geeft,
neemt ook herinneringen mee.
En soms blijft een pootje
voor altijd zichtbaar in een kinderhart.