De Oude kerk van Amsterdam

 De Oude kerk van Amsterdam rond de 13e eeuw. Een kleine houten kerk met rondom een begraafplaats. De Nicolaas kerk.

Eerste vereiste in een dorp of stad is de aanwezigheid van een gebedshuis, zo werd in vroeger tijden gedacht. Het duurde dan ook niet lang voordat in het prille Amsterdam de eerste kerk verscheen. Het was een houten gebouw en stond eind 13e eeuw precies op de plek van de huidige Oude Kerk. Rond 1300 werd dit houten gebouw vervangen door een stenen kerk. Deze kerk was 41 bij 18 meter groot en had een toren van 9x9 en 28 meter hoog. Zowel kerk als toren zijn in de loop der eeuwen flink verbouwd en uitgebreid, waarbij vrijwel al het oorspronkelijk materiaal van die eerste 'oer'-kerk verloren ging.

Behalve op één plek: de binnenzijde van het onderste deel van de kerktoren bestaat nog steeds uit het originele veertiende- eeuwse metselwerk van die allereerste Amsterdamse kerk.

Originele veertiende-eeuwse stenen van de oorspronkelijke oerkerk uit begin 1300 in het onderste gedeelte van de oudekerkstoren, foto uit 1984. In de loop der eeuwen werd de oudekerkstoren zowel in de lengte als breedte uitgebreid en kreeg het zijn huidige vorm. De buitenkant werd met een nieuwe steenlaag ommanteld maar de binnenkant bleef onaangetast. Daardoor bevindt zich aan de binnenzijde nog steeds de oorspronkelijke veertiende-eeuwse toren.

Op de plaats waar de Oude Kerk staat, stond in de 13e eeuw een kleine houten kapel met een begraafplaats. Bekend is dat in 1280 de pastoor van Amestelle (het huidige Ouderkerk) de zorg heeft voor twee kerken. Vermoedelijk was de tweede, aan Ouderkerk ondergeschikte kerk, de (Oude) Kerk in Amsterdam. De kerk in Ouderkerk is de moederkerk, maar de dochter te Amsterdam groeide haar in korte tijd boven het hoofd. In 1334 werd Amsterdam een zelfstandige parochie, dat wil zeggen kreeg een eigen pastoor, en werd de Oude Kerk de parochiekerk van Amsterdam. Hieraan kwam in het begin van de 15e eeuw een einde toen het westelijk deel van de stad een eigen parochie kreeg: de Nieuwe Kerk. Sindsdien sprak men van de Oudekerks- en Nieuwekerkszijde, wat spoedig verkort werd tot Oude- en Nieuwezijde.

De Oude Kerk bleef voorlopig de hoofdkerk van Amsterdam. De stadsbranden van 1421 en 1452 hebben de Oude Kerk niet gedeerd. Thans is hij meer expositie ruimte, waar je eerst gratis naar binnen kon om de kerk te bezichtigen moet je nu grof betalen.