Zuipstad Amsterdam

 Zuipstad Amsterdam

Vanaf de 16e eeuw staat Amsterdam al bekend als ‘zuipstad’. En flink gedronken wordt er zeker: gemiddeld 20 liter wijn en 350 liter bier per Amsterdammer per jaar. Aangezien de Amsterdammer van gezelligheid houdt, wordt er vooral buiten de deur gedronken. De stad telt zo’n 600 drankgelegenheden. De oude en Nieuwe Stadsherberg op het IJ zijn 2 van de populairste plekken. Want behalve gestrande reizigers weet ook de gewone Amsterdammer de plek te vinden. En dat is niet verwonderlijk.

De herberg heeft een groot terras rondom met adembenemend uitzicht op de stad, de haven en het groene Noord. De Nieuwe Stadsherberg bevindt zich op nog geen 50 meter van het vasteland ter hoogte van de Martelaarsgracht. Een lange loopplank loopt van de herberg naar de wal, toevallig precies voor de deur van café Karpershoek. Halverwege de loopplank bevindt zich een ophaalbrug die ’s avonds om half 10, als de stad sluit, omhoog gaat. Menig zeeman die ‘s avonds onvast ter been de loopplank bestijgt, belandt in het water en verdrinkt.

Ondanks de verraderlijke loopplank loopt de zaak als een trein en verdient het stadsbestuur er goed aan. Vanaf eind 17e eeuw wordt de herberg ook een veilingplek voor schepen. Deze functie behoudt de herberg tot de sloop. In 1870 valt het laatste slachtoffer van de Nieuwe Stadsherberg: een klant die zijn torenhoge drankrekening niet kan betalen springt het water in en verdrinkt. De man verblijft dan al wekenlang in de herberg maar wekt door zijn gedrag achterdocht bij de uitbater.

Het is speculeren naar het exacte motief, maar een bewuste actie om het er nog één keer goed van te nemen alvorens uit het leven te stappen, lijkt niet uitgesloten. 2 jaar later wordt het gebouw afgebroken om plaats te maken voor het Centraal Station. Het water wordt weggepompt en de bodem van de oude haven komt tevoorschijn. Op de plek van de Nieuwe Stadsherberg verschijnt het Stationseiland met aansluitend het Open Havenfront. Veel delen van de oude haven worden opgeschoond en krijgen een nieuwe zandlaag.

Bij de recente werkzaamheden zijn dan ook geen sporen van de Nieuwe Stadsherberg gevonden. Het hotel midden in het IJ is voorgoed verdwenen. Maar het daar tegenover gelegen Café Karpershoek staat tot op de dag van vandaag nog fier overeind.

In 1606 startte de Karpershoek als een herberg aan het IJ voor de zeelui van de VOC.

Vandaag de dag is de Karpershoek een authentieke ‘bruine kroeg’. In gezelschap van lokale stamgasten, in een typische Amsterdamse sfeer, schenkt de kastelein met plezier een glas heerlijk Heineken bier De haven is verdwenen, maar Café Karpershoek bleef vrijwel onveranderd. De muren zijn nog steeds behangen met oude spreuken en wijsheden, afgewisseld met gedetailleerd houtsnijwerk en een bonte verzameling afbeeldingen.

Een mooi detail is de dunne laag zand op de houten vloer van het café. Vroeger kauwden de gasten van het café op pruimtabak en spuugden dit plakkerige spul vervolgens op de vloer gespuugd. Door het zand was het makkelijk om de pruimtabak te verwijderen. Nu kauwt er niemand meer op pruimtabak, maar het zand is gebleven als symbool om aan te tonen dat Café Karpershoek de tand des tijd heeft overleefd. Zand is anno 2026 verdwenen.