Mayerling film 1936 - Review
Einde 19e eeuw. Groothertog Ruldolph, de kroonprins van Oostenrijk, is een reactionaire jongeman die het gezelschap van zigeuners en gewone burgers prefereert boven dat van aristocraten. In een poging zijn rebelse geest te breken wil zijn vader, Keizer Frans Joseph, hem dwingen tot een gearrangeerd huwelijk en laat hij hem continu volgen door zijn spionnen. De jonge prins weet zijn belagers echter af te schudden en bezoekt incognito een jaarmarkt. Hier ontmoet hij Marie, bij wie hij aandacht en warmte vindt. Zij weet echter niet wie hij werkelijk is. Er ontstaat een idyllische romance en het lijkt dat niets hun geluk in de weg kan staan.
______________
Ik kende deze versie nog niet en heb het gezien via Netflix.
Historisch drama, melodrama. De filmadaptatie van de gelijknamige roman van de Franse schrijver Claude Anet, die op zijn beurt gebaseerd is op waargebeurde feiten. Omdat ik het originele boek niet heb gelezen, beoordeel ik de filmadaptatie als een onafhankelijk werk, uiteraard met oog voor de historische gebeurtenissen. Deze film trok mijn aandacht vanwege de naam van regisseur Anatoly Litvak (Anatoly Mikhailovich Litvak) - een Sovjet-, Europese en Hollywood-regisseur die een aantal memorabele films heeft gemaakt. Persoonlijk heb ik met plezier gekeken naar zijn werken zoals "De Slag om Rusland" (waarvan hij ook het scenario schreef, en Frank Capra de tweede regisseur was) en "Nacht van de Generaals" (een detective-thriller over de Tweede Wereldoorlog). Beide films zijn een absolute aanrader. Maar met "Mayerling" kreeg Anatoles carrière in Europa een vliegende start; na het succes van deze film werd hij uitgenodigd naar Hollywood.
Keizer Franz Joseph leefde inderdaad lang en lang. Hij stierf pas in 1916 en het rijk zou ophouden te bestaan met het einde van de Eerste Wereldoorlog, toen er zoveel nieuwe staten in Europa werden gevormd. Maar wanneer mensen ouder worden, wordt de opvolging binnen de dynastie belangrijk.
Charles Boyer speelt de losbandige en verkwistende kroonprins Rudolf, die in elke monarchie altijd een aanhang heeft, of hij dat nu wil of niet. Hij heeft liberalere opvattingen dan zijn vader, hier gespeeld door Jean Dax. Wat hier niet aan bod komt, is dat Franz Joseph, toen hij in 1848 de troon besteeg, een tamelijk serieuze jongeman van 17 was, een totaal contrast met zijn zoon. Het leidde tot voortdurende conflicten, verergerd door de hofpolitiek.
De kroonprins was er meer op gebrand om de goede tijden te laten voortduren alsof er geen morgen was. De keizer had al een huwelijk voor hem geregeld, waar de prins met tegenzin mee instemde, uit plichtsbesef jegens de staat. Maar dan ontmoet hij Danielle Darrieux, die Marie Vetsera speelt, een adellijke vrouw van lagere stand die niet helemaal aan de Habsburgse normen voldoet. Vanaf dat moment wil hij alleen nog maar bij haar zijn. En zij wil alleen hem, zelfs de kroon niet, als hij die moet opgeven.
Rudolf was in alle opzichten een moederskindje. Keizerin Elizabeth trouwde met Franz Joseph en was zelf ook een wildebras. Haar verhaal wordt verteld in de film The King Steps Out met Grace Moore en Francot Tone. Hoewel ze in deze film aan het hof verblijft, leefde ze het grootste deel van haar regeerperiode gescheiden van de keizer en verbleef ze in diverse resorts in plaatsen als Baden-Baden en Biarritz. Actrice Gabrielle Dorziat speelt Sissi en zij heeft medelijden met haar zoon, maar kan weinig doen. Boyer en Dorziat hebben een zeer emotionele scène die dit thema behandelt.
Darrieux, met zijn grote, onschuldige ogen, speelt de ongelukkige Marie Vetsara op een prachtige manier. Boyer is overtuigend als de tragische Rudolf, die maar niet zijn verantwoordelijkheden wil nemen.
Met de Britse monarchiecrisis in het nieuws in Amerika en overal elders, behalve in het Britse Rijk, vond Mayerling in 1936 een geïnteresseerd publiek. Anatole Litvak regisseerde de film en hij, Boyer en Darrieux zouden al snel in Amerika zijn. Boyer was er al, maar keerde voor deze film terug naar Frankrijk. Hij werd ongetwijfeld gecast vanwege de commerciële aantrekkingskracht op de buitenlandse markten, met name de Amerikaanse.
Ze leverden allemaal een prima film af.
En hier is mijn korte mening: een romantische versie van een oude tragedie. De film had zowel pluspunten als minpunten, die niet vergeten mogen worden. En daarmee is deze belangrijke inleiding afgerond en komen we ter zake.
De voordelen:
1. Scenario - als we de historische onnauwkeurigheden en diverse weglatingen (die later aan bod komen) buiten beschouwing laten, dan hebben we te maken met een tragisch liefdesverhaal van de aartshertog (troonopvolger) van het Oostenrijks-Hongaarse Rijk, Rudolf, en zijn jonge geliefde (eigenlijk minnares), barones Maria Vechera, die op 30 januari 1889 zelfmoord pleegde in het jachtkasteel van Mayerling (nabij Wenen). Rudolf was getrouwd, maar ongelukkig in zijn huwelijk, en alleen de kennismaking met de zeventienjarige Maria gaf hem hoop op een beter leven. De prins was immers ook een liberaal en ondermijnde direct het gezag van zijn vader in de staat door revolutionair ingestelde onderdanen te steunen. Bovendien wordt in dit verhaal de politieke versie van de zelfmoord buiten beschouwing gelaten, omdat alles zo is gepresenteerd dat de romantische versie de juiste is. Dat is immers de meest gangbare en meest bestudeerde versie. Het script is zo opgebouwd dat de kijker volledig aan de kant van Rudolf en Maria staat, die in een val zijn gelopen en op een onconventionele manier besluiten eruit te komen. Kurt Cobain zou zo'n verhaal vast hebben goedgekeurd. In anderhalf uur tijd kregen we een inkijkje in het leven van Rudolf en hoe hij tot dit besluit kwam, evenals in het leven van de jonge Maria, die haar geliefde volgde in de beste tradities van de romantische literatuur en de grote tragedie van William Shakespeare. Het was boeiend om te zien. De dialogen zijn immers niet pretentieus en het acteerwerk is van hoog niveau.
2. Romantiek - de verhaallijn tussen Rudolf en Maria is erg sterk. Een jonge schoonheid en een getrouwde kroonprins, ongelukkig in zijn huwelijk, die daarom vaak de bloemetjes buiten zet en zijn pijn probeert te verdrinken in alcohol en makkelijk te vinden vrouwen, totdat hij bij toeval Maria ontmoet - zo'n pure en onschuldige ziel die op slag verliefd op hem wordt, en zijn titel is voor haar niet belangrijk. Wat ziet ze er naïef en mooi uit. Zo iemand kom je tegenwoordig bijna niet meer tegen. Jammer. Ik zou Hippolytus willen citeren uit de beroemde nieuwjaarstragikomedie van Eldar Ryazanov. Er is die "vonk" tussen Rudolf en Maria, die met niets te verwarren is. Hoe ze elkaar aankijken! Dat is liefde!
3. Sfeer - de makers zijn er (over het algemeen) in geslaagd de sfeer van het Oostenrijks-Hongaarse Rijk van eind jaren tachtig van de negentiende eeuw te recreëren, met zijn revolutionaire beweging (voornamelijk Hongaren en Bohemiërs), turbulente buitenlandse politiek en problemen binnen de keizerlijke familie. En hoewel we ons alleen op het laatste concentreren, zijn revolutionaire sentimenten al vanaf het begin van de film voelbaar (hoewel de eerste verschijning van de kroonprins vragen oproept). Banieren, standaarden – alles doet sterk denken aan het inmiddels verdwenen rijk.
De minpunten:
1. Historische onnauwkeurigheden – soldaten van het Oostenrijks-Hongaarse leger dragen de beroemde "piekenhelmen". Hoewel soortgelijke helmen werden gedragen in het Pruisische – later Duitse – leger, en ook in de Lijfwacht van het Jägerregiment van het Russische Keizerlijke Leger in de late jaren veertig van de negentiende eeuw, hadden de Oostenrijks-Hongaarse soldaten dergelijke helmen niet. Er wordt praktisch geen melding gemaakt van de strikte moraal en etiquette die voor de gehele aristocratie golden (en ik heb het niet over het opzettelijk demonstratieve gedrag van Rudolf en Maria – dat is hier volkomen duidelijk). Het spijt me, maar in die tijd werd dit zeer streng gecontroleerd en werd het alle jonge aristocraten van jongs af aan ingeprent, dus het is simpelweg onmogelijk om de promiscuïteit die hier wordt getoond te accepteren. En dit zijn slechts de meest opvallende onnauwkeurigheden. Ik weet zeker dat er meer zijn.
2. Het weglaten van belangrijke details - in werkelijkheid wilde kroonprins Rudolf, twee jaar vóór de schoten in Mayerling, een soortgelijke truc uithalen met zijn langdurige maîtresse Mizzi Kaspar, maar zij weigerde. En voordat hij naar Mayerling vertrok, bracht Rudolf de laatste nacht door met diezelfde Mizzi. Bovendien negeerde de politie de zelfmoordpoging van 1887. Rudolf zelf leed aan geslachtsziekten (syfilis, gonorroe) en was over het algemeen in slechte gezondheid (terwijl Shawl Boyer, de acteur die de hoofdrol speelt, kerngezond is). Nu begrijp je hoe de romantiek langzaam vervaagde, en de poging tot zelfgenezing in het gezelschap van een oude bekende in 1887 was niet zo vreemd. Ik heb het hier niet over andere versies van de tragedie (bijvoorbeeld de politieke).
Een korte introductie van de hoofdpersonen:
1. Aartshertog Rudolf, gespeeld door Charles Boyer, is de troonopvolger van het Oostenrijks-Hongaarse Rijk. Hij wordt constant in de gaten gehouden en kan niets doen zonder de toestemming van zijn verheven vader. Het enige wat hem is toegestaan, is feesten en affaires met vrouwen, aangezien zijn huwelijk een puur politieke zet was (wat gebruikelijk was voor alle koninklijke families, vanaf het ontstaan van de eerste monarchieën). Pas een ontmoeting met de jonge Maria zet Rudolf ertoe aan om tegen het systeem in te gaan en het te veranderen. Charles Boyer vertolkte de rol perfect. Hoewel zijn vertolking afwijkt van de echte Rudolf, wordt hij zeer levendig neergezet in de film. Bravo!
2. Barones Maria van de Avond, gespeeld door Danielle Darye, is een jonge barones van slechts zeventien jaar oud. Ze had zich nooit kunnen voorstellen dat de hoffelijke man in uniform die haar redde van een vervelende heer kroonprins Rudolf zelf was, en dat er een ware liefde tussen hen zou ontstaan die, hoewel tragisch eindigend, een onuitwisbare indruk in de geschiedenis zou achterlaten. De negentienjarige Mademoiselle Darie imponeert hier met haar schoonheid, hoewel ze niet veel op de echte Maria lijkt. Toch weet ze op overtuigende wijze de ware liefde van een jong meisje voor de ongelukkige prins over te brengen. Bravo!
Deze film is de eerste verfilming van het tragische liefdesverhaal van kroonprins Rudolf en Maria. Er zijn nog vier andere verfilmingen (theaterproducties, balletten, musicals, enzovoort niet meegerekend), die allemaal de romantische versie van de tragedie vertellen. Alleen de verfilming uit 1949 (overigens ook Frans) belicht ook andere perspectieven. Mocht u geïnteresseerd zijn, dan kunt u deze film bekijken.
Boyer brengt Aartshertof Rudolf als een gekwelde man die liefde vind bij Mary, hij lijkt erg veel op zijn moeder Keizerin Elisabeth(Sisi) en verlangt naar rust, naar vrijheid. Zijn vader heeft echter andere verwachtingen.
Prachtige sets, heerlijke kostuums en een paar meesterlijk gefilmde scenes.

Reacties
Een reactie posten