Aartsengel Michael die de draak doodt

 Aartsengel Michael die de draak doodt. Herengracht 581.

Waar gaat het om? De rij Herengracht 571 t/m 581 is gebouwd ‘onder architectuur’, zoals makelaars dat tegenwoordig noemen. Foto vergroten voor totaal.

Het grootste deel van de grachtengordel tussen de Amstel en de Leidsegracht was omstreeks 1672 volgebouwd. De gevels vertonen veel minder afwisseling dan de bebouwing die in de eerste helft van de zeventiende eeuw tot stand kwam.

De nieuwe eigenaren hadden meer mogelijkheden om hun bijgebouwen, koetshuizen en stallen aan de achterkant van het huis te bouwen, met een uitgang naar de achterliggende straat. Aan de voorkant hoefden er dus geen poortjes of steegjes in de gevels te worden opgenomen, en daardoor kregen die veel meer allure.

Bovendien kwam een nieuwe bouwstijl in de mode, de ‘strakke stijl’ van architect-projectontwikkelaars als Adriaan Dortsman (1635-1682), die verder bijdroeg aan het idee van gelijkvormigheid. ‘Strak’ betekende dat de gevel zo min mogelijk werd versierd. De decoratie bleef beperkt tot de stoep en de deurpartij, misschien een wapenschild op de daklijst. Dortsman ontwierp hier het huis van de latere burgemeester Jan Six (1618-1700), Herengracht 609. Het heeft een opmerkelijk groot kaal gevelvlak, met maar een paar ramen.

Ook de vier dubbele grachtenhuizen Herengracht 571-581 werden ‘strak’ gebouwd. Ze zijn een voorbeeld van een ‘coöperatief’ bouwproject. De vier eigenaren ondertekenden in 1664 bij de notaris een afspraak over de bouwhoogte, de grootte van de vensters, en vormgeving van de kroonlijst. Ze zouden dat alle vier precies eender uitvoeren. Zo kon binnen de beperkingen van het grachtenplan de suggestie van een complex van grotere schaal en extra status worden gedaan. De enige vrijheid die de eigenaren elkaar toestonden was het aanbrengen van gevelornamenten. Drie van de vier hielden hun gevels schoon en ‘strak’.De koekbakker Pieter van Schoorel had het grootste huis, Herengracht 579-581. Hij bedierf het sobere aangezicht van de vier panden met een reusachtige gekleurde beeldengroep, een voorstelling van de heilige Michael die de draak doodt. De sokkel rust op een olifantenkop, het symbool van de koekbakkers.

Michaël is in de middeleeuwen het prototype van de christelijke soldaat, die door te vechten de wil van God vervult. Hij wordt in volle wapenuitrusting uitgebeeld, terwijl hij de draak verslaat. Michaël wordt zo de inspiratie voor kruisvaarders die Jeruzalem willen bevrijden van de ongelovigen. In het boek Apocalyps van de Bijbel staat het gevecht van de aartsengel Michaël met de draak beschreven. De duivel, in de gedaante van een draak, wordt verslagen en uit de hemel gegooid. Op aarde zetten Sint-Michiel (of Michaël dus) en de duivel hun gevecht verder. Ze vechten om de zielen van de mens voor zich te winnen.

Bron : K Kleijn.