Signatura Rerum

 Hier een stukje over wat onze voorouders in de tekening van planten zagen, I. Dames, op de foto hieronder ... verder hoef ik het eigenlijk niet te vertellen, waar dit mee te maken had.

Signatura Rerum

Al van de vroegste tijden is de mens bezig geweest om zich te weren tegen ziekten en de dood. Natuurlijk was dat vroeger wel even iets anders dan tegenwoordig. Er was geen lijst van onderzochte geneesmiddelen waarvan de geneeskrachtige werking was vastgesteld. Daarom zocht men vroeger allerlei kruiden en wortels waarvan men dacht dat ze genezende krachten bezaten.

Het is moeilijk te achterhalen hoe men die kennis heeft gekregen. Mogelijk hebben ze naar zieke dieren gekeken die bepaalde kruiden aten. Of door toeval? Ongetwijfeld zullen er ook bevindingen zijn geweest met een tegengestelde werking (vergiftiging).

De uiterlijke vormen van de plant heeft een grote rol gespeeld in het denken van de mens. Zo ontstond een „leer" of veel te mooi gezegd de „wetenschap" — want er zat niets wetenschappelijks in — die men de „signatuurleer" noemde. Deze leer stelt dat de kruiden die op verschillende delen van het lichaam lijken kunnen worden gebruikt om aandoeningen van dat deel van het lichaam te behandelen.

Deze leer werd door de vermaarde arts Bombastus Paracelsus (Einsiedeln- Zwitserland, ca 1493-1541) een vastere vorm gegeven. Deze Paracelsus die een enorme kennis van planten had zocht naar een gelijkenis van de ziekte die de plant zou kunnen genezen. Hij kwam tot de stelling dat elke plant een ziekte kon genezen die in de vorm van de plant verborgen zat.

Volgens de christelijke versie: ,,Toen Onze Lieve Heer de mens had gemaakt en aan het rusten was, zou de duivel met een stok gaten in zijn schepping hebben gemaakt. Toen Onze Lieve Heer weer aan de slag ging en zag wat er gebeurd was, probeerde Hij te redden wat er te redden was. Hij schiep daarom kruiden elk met een vorm van wat het kruid zou moeten genezen en door iedereen herkend zou worden.

Hier een aantal van deze kruiden:

Aspergeloof zou de haargroei bevorderen
Bloemen van Ogentroost, Anemoon, Ganzerik, Goudsbloemen en het Havikskruid hebben een gelijkenis met de oogappel. Het sap werd in de ogen gedruppeld bij gebreken van het oog.
Bilzekruid heeft zaad wat lijkt op een kies. De uitgeperste olie werd vermengt met azijn. Met dit mengsel werd de mond gespoeld, wat de tandpijn zou verminderen, zo ook de Paardenbloem.
Blaasjeskruid en Jodenkers (Physalis alkekengi L.); naar de gelijkenis zetten ze het water en graveel af.
Brandnetel steekt en zou daarom ook helpen tegen steken in het lichaam.
Dennenappels lijken op voortanden en verzachten dus de tandpijn.
Graslelie de wortels lijken op de poten van een vergiftigde spin en werden daarom gebruikt tegen de beten van die spin.
Goudsbloem, wegens de geelrode bloemkleur wordt de thee gebruikt tegen geelzucht
Guichelheil de witte doosvrucht is zo rond als een schedel en gaf een middel tegen hersenziektes en bloedingen.
Halskruit, (Campanula spec.), heeft een gelijkenis met de keel en helpt zowel in- als uitwendig. Wintergroen heeft dezelfde krachten.
Hartgespan was wegens zijn hartvormige bladeren een middel voor ziekten van het hart.
Helmkruid met zijn knoestige wortels zou dienen als middel tegen de klieren.
Hertstong (Asplenium scolopendrium), lijkt met zijn langwerpig blad op een tong. Het is goed als gorgelwater en helpt tegen zieke delen van de mond.
Hop, Winde en Klimop; genezen draaiingen van de darmen.
Klaverzuring die elk uit drie hartjes bestaat was ook een middel tegen hartziekten.
Krabbenscheer (Stratiotes); bezitten bladeren die scherp zijn als zwaarden; de botanische naam betekent soldaat daarom zou het goed zijn voor kogelwonden.
Lelie der dalen; hangt als een druppel en is zo goed voor hoofdziektes.
Leverkruid (Anemone hepatica); het blad lijkt op de lever en werd gebruikt als middel tegen leverziektes en tering, net als boommos en wolkruid omdat ze vol lucht zijn.
Longkruid met zijn gevlekte bladeren zouden op een zieke long lijken en een middel bevatten tegen longziektes.