Soms beschrijft een grove metafoor een heel herkenbare dynamiek

 Soms beschrijft een grove metafoor een heel herkenbare dynamiek: iemand veroorzaakt zelf een probleem en probeert vervolgens een ander verantwoordelijk te maken voor de gevolgen. In plaats van het eigen gedrag onder ogen te zien, wordt de aandacht verschoven naar jouw reactie, jouw woorden of jouw vermeende tekortkomingen.

Je kunt bijvoorbeeld worden gekwetst door iemands gedrag, er iets van zeggen en vervolgens te horen krijgen dat jij degene bent die „problemen veroorzaakt“. Plotseling gaat het gesprek niet meer over wat er daadwerkelijk is gebeurd, maar over waarom jij boos, verdrietig of teleurgesteld bent. Hierdoor kun je het gevoel krijgen dat je jezelf voortdurend moet verdedigen.

Dit soort schuldverschuiving kan erg verwarrend zijn. Wanneer het vaak gebeurt, kun je zelfs beginnen te twijfelen aan je eigen waarneming en je afvragen of je misschien toch overdreven hebt gereageerd.

Niet iedereen die een keer de schuld afschuift, is daarom automatisch narcistisch. Mensen kunnen defensief reageren, fouten maken of moeite hebben om kritiek te accepteren. Het verschil zit vaak in het patroon: neemt iemand uiteindelijk verantwoordelijkheid, of wordt de schuld steeds opnieuw bij anderen gelegd?

Je hoeft geen verantwoordelijkheid te dragen voor gedrag dat je niet hebt veroorzaakt. Je mag erkennen wat er is gebeurd zonder de schuld op je te nemen.

Soms is de krachtigste reactie niet om eindeloos te bewijzen wie gelijk heeft, maar om afstand te nemen van de discussie, duidelijke grenzen te stellen en je energie te beschermen.