Grenzeloos Verraad (Film, 2023) Review

 Het verhaal draait om Ludwig Mengelberg (gespeeld door Peter Nillesen), een Duits-Nederlandse officier bij de Wehrmacht. Hij wordt overgeplaatst naar Nederland, waar hij besluit een gezin te helpen bij het verbergen van onderduikers. Hierdoor zet Mengelberg niet alleen zijn eigen leven op het spel, maar ook dat van het gezin en de onderduikers die hij probeert te helpen.

Het is januari 1945 en Oberleutnant Ludwig Mengelberg, een Duits-Nederlandse officier bij de Wehrmacht, krijgt het steeds moeilijker naarmate de Tweede Wereldoorlog vordert. Der Fliegende Holländer (zoals zijn bijnaam luidt) wordt geconfronteerd met verschrikkingen en moeilijke keuzes. Zo moet hij, in opdracht van zijn superieuren, een groep gevangengenomen partizanen executeren. Mengelberg raakt in gewetensnood en stort in wanneer hij bericht krijgt dat zijn vrouw en dochter zijn omgekomen bij een bombardement aan het front. Hij wordt overgeplaatst van het Oostfront naar Drenthe, waar de Duitse bezetters vechten tegen de richting Groningen oprukkende geallieerden. Het boerengezin Wesseling schrikt als Mengelberg bij hen wordt ingekwartierd, omdat er onderduikers in het naastgelegen bos verblijven. Na enige tijd ontdekt Mengelberg het onderduikershol, maar het verhaal neemt een bizarre wending wanneer hij verliefd wordt op een joodse onderduikster en een relatie met haar begint. In deze riskante situatie zet hij niet alleen zijn eigen leven op het spel, maar ook dat van het boerengezin en de onderduikers die hij probeert te helpen via een list. Zowel de SS als het Nederlands verzet wantrouwen Mengelberg, waardoor hij in een lastig parket komt.

 Vanaf het begin wordt het duidelijk dat deze film met een laag budget (300.000 euro) is gemaakt. De meeste soldaten in de film zijn re-enactors zonder enige acteerervaring, waarschijnlijk in hun eigen uniform. De vuurgevechten zien er wat onhandig en verwarrend uit en het acteerwerk van sommige acteurs (vooral Peter Nilessen) is ronduit slecht. Maar... als je dit alles buiten beschouwing laat, wordt het een leuke film waarin mensen echt hun best hebben gedaan om de zaken op de juiste manier in beeld te brengen. De uniformen en wapens zijn grotendeels lokaal historisch accuraat. En de film belicht een zeer onbekende militaire operatie die een grote impact had op de oorlog in Noordoost-Nederland. De
Nederlandse cinema heeft altijd moeite gehad om goede WO2-films te maken sinds "Soldaat van Oranje". "De verzetsbankier" en "Zwartboek" zijn slechts twee van de vele voorbeelden van afschuwelijk slechte Nederlandse WO2-films met een veel groter budget. Dus in dat licht was deze film helemaal niet slecht.
In de laatste dagen van de oorlog besluit Mengelberg, wiens menselijkheid, eer en geweten intact zijn gebleven na jaren van dienst in een leger dat zijn land tot slaaf heeft gemaakt en zijn medeburgers heeft vermoord, een Nederlandse boer te helpen een groep Joden te verbergen. Hij begint een romantische relatie met een vrouw uit de groep, wat ik zeer verontrustend vond. De film verzuimt te vermelden dat sommige Duitse officieren in de laatste dagen van de oorlog standrechtelijke executies door verzetsgroepen of naoorlogse processen voor oorlogsmisdaden voorzagen en besloten om iemand te helpen of te redden voor bonuspunten, zodat iemand in hun voordeel kon getuigen.
Wat de film zelf betreft, zijn de productiewaarden, het acteerwerk en de cinematografie gemiddeld, maar de visie op het nazisme is bevooroordeeld en aanstootgevend.