Leverkruid

 Een stukje over planten die iets te vertellen hebben.

Natuurlijk zijn er in het volksgeloof een aantal kruiden die de kracht hebben om de bliksem af te weren om ons huis en haard te beschermen.

Zoals het vroegere Leverkruid tegenwoordig Koninginnekruid als volksnaam in Zuid -Limburg ‘Hommelskroet’(hommelen is donderen). Boerenwormkruid heeft als volksnaam ‘Donderbloemen’, natuurlijk waren er nog heel wat meer kruiden die ons beschermden tegen onweer, zoals de Huislook, Hemelsleutel enz.

De eerste twee kruiden kregen een plaatsje in de zogenaamde kruidwis als onheilafwerende planten. De kruidwis is in principe een bos inheemse kruiden die gebruikt werd als dankoffer aan de goden. Later is dit gebruik door de Rooms Katholieke kerk gekerstend. De kruidwis bestaat in principe uit zeven (heilig getal) kruiden. Plaatselijk kan deze kruidwis enigszins verschillen. De kruiden worden op Maria Hemelvaart (15 aug.) naar de kerk gebracht waar ze worden gewijd. Vervolgens worden deze gewijde kruiden op de boerderij of huis opgehangen om blikseminslag af te weren.

De kruidwis vindt zijn oorsprong bij de oude Germanen. Hiervoor werden allerlei planten gebruikt. Later werd dit teruggebracht tot de zogenaamde ‘negenkrachtkruiden’; Alant, Alsem, Koninginnekruid, Valeriaan, Citroenkruid, , Lieve-Vrouwe-Bedstro, Bitterzoet en Boerenwormkruid, Bijvoet die genoemd wordt als één van Wodans kruiden in een oude Angelsaksische zegenformule:

,,Een slang kwam aangekropen en beet een mens;
Toen nam Wodan negen wonderbaarlijke twijgen,
Sloeg de slang die in negen stukken vloog…”

Het Lievevrouwebedstro wat je soms in het bos nog wel eens tegenkomt is één van de lekker ruikende kruiden. Het bevat de stof Cumarine die bij het drogen van het kruid sterker naar voren komt dan het verse kruid. Vroeger nog al eens gebruikt als toevoeging aan tabak en thee. Ook gebruikt om meiwijn een aparte smaak te geven.
In het Engels Lady's bedstraw, zo genoemd naar de legende dat Maria op een mengsel van deze plant en varens gerust zou hebben. De varens erkenden het kind niet toen het geboren was en verloren daardoor hun bloemen. Het bedstro verwelkomde het kind en als dank hiervoor mocht het zijn verdere leven gouden (witte) bloemen dragen.

Joannes Redinggius, geboren in Deurne en overleden in Bennekom was een Nederlandse dichter die ons het volgende laat lezen:

"In 't oude hofken, waar de zon
haar edelkleed van goudlicht spon
daar bloeide een needrig sterrekruid
dat als een oud verhaal mij luidt.
Het deed mij altijd zachter gaan
en peizen stil en stille staan.
Hier heeft Maria's kind gerust
door 't uchtendwindje in slaap gesust
Hier rustte zelf de Lieve Vrouwe
en wiegde, lijk een moeder, trouw
het kindje van de reis vermoeid
en 't heele hofken heeft gebloeid.
Het Lieve-Vrouwen-beddestroo
verliet ik in dien hof zoo no".

Aan verschillende plantennamen zien we het gebruik waarvoor ze vroeger dienden. Heelblaadjes, Wondklaver, Wondkruid enz.
Een oud recept voor ‘Wondendranc’:

,,Neemt selfheele, senicle, betonia, nipte, osmonde, sanamunda en vrieswonde”.

Betonia =Betonie = Stachys officinalis
Nipte =Wild kattenkruid=Nepeta cataria
Senicle = Heelkruid=Sanicula europaea
Sanamunda =Nagelkruid=Geum urbanum
Osmonde =Koningsvaren=Osmunda regalis
Selfheele = Kruipend zenegroen=Ajuga reptans of Gewone brunel=Prunella vulgaris
Vrieswonde = Hemelsleutel=Sedum telephium

Natuurlijk zijn er nog veel meer plantennamen die ons iets te vertellen hebben.