Boerenwormkruid

 Volks- en Kruidengeneeskunde van het Boerenwormkruid.

Bij de Grieken en Romeinen moet het Boerenwormkruid onbekend zijn geweest. Als eerste vinden we het kruid vermeldt in het ‘Capitulare de Villis’ (ca. 795) als ‘Tanazita’ en bij Hildegard von Bingen wordt gesproken over ‘Reijnfarn’.

De koeken die Rembert Dodoens in zijn Cruydt-Boeck beschrijft zijn goed voor:

“sy konnen alle de onsuyver vochtigheydt die in de mage stekende is verteeren/verdouwen/ ende tot rijpigheyt brengen; ende boven dien een deel daer van door haer af-vaghende kracht nederwaerdts leyden oft quijdt maken”.
Verder schrijft hij:
“Het Sap van dit cruydt met wijn gedroncken/oft oock ’t water daer’t in gesode (gekookt) is geweest/ verweckt de pisse/ versoet de smerte (pijn) der blasen (blaas)/ ende geneest de ghene die al druppende pissen. Het selve sap met olie van Roosen langhs den ruggraet ghestreken voor het aenkomen van de kortsen (koorts) pleegh te komen: ’t selve met hoedanige olie datmen wilt ghebruyck/ ende op de zenuen (zenuwen) ghestreken zijnde/ gheneest de treckinghe/ spanninghe ende smerte (pijn) van dien. Men seght oock/ dat de Wortel in Honigh oft Suycker geleydt ende bewaert oft gheconfijt zijnde/ seer nuttelijck teghen ’t flercijn ende alle gicht/ bijsonder van de voeten/ gebruyckt wort/ soo wanneermé daer van een weynigh met nuchteren mage eenen tijdt lanck inneemt”.

Dodoens rept geen woord over het uitdrijven van maden en wormen. Bij Abraham Munting vinden we een recept dat hij overgenomen heeft van Leonhard Fuchs ‘New Kreutterbuch’:

“Een Drachma (ongeveer 4 gram) van het gedroogde en gepulveriseerde Zaad met Wijn, Syroop, of iets anders, drie dagen na malkander ’s moregens nuchteren gebruykt, dood de Wormen, en drijft ze uyt”.

In een zestiende-eeuws kruidenboek geeft men in versvorm de werkzaamheid van het Boerenwormkruid weer:

“Boerenwormkruid verdroogt / verwarmt / geneest en dient de wonden,
Voor de moeder / voor de steen / heeft menigeen het goed bevonden,
Dient de waterzucht / buikpijn / verdrijft de worm / en wind,
Bij het uitblijven van de menstruatie / opent het gezwind.”

De zeventiende-eeuwse kruidkundige Nicolaas Culpeper, schrijft het volgende over het Boerenwormkruid: “Vrouwen, die denken dat ze een miskraam krijgen moeten het gekneusde kruid op hun navel leggen en een aftreksel van het Boerenwormkruid drinken.

In het Gouvernement Poltawa gebruikt men een aftreksel van het Boerenwormkruid om valse weeën bij zwangere vrouwen te verminderen. Verder gebruiken ze het kruid bij het uitblijven van de menstruatie.

In de volksgeneeskunde wordt het Boerenwormkruid vooral voor het uitdrijven van ingewandswormen gebruikt. Toch moet er een waarschuwend vingertje omhoog worden gestoken, want het innemen van te grote hoeveelheden van het kruid kan leiden tot vergiftigingen. Daarom moet men de doses van het kruid in acht nemen!

Bij kiespijn kan men met een aftreksel van het kruid spoelen, om de pijn te verminderen.

Tegenwoordig wordt in de kruidengeneeskunde het Boerenwormkruid nog gebruikt als een afkoelend, menstruatiebevorderend, wormverdrijvend en spijsverteringsbevorderend kruid. Verder wordt het toegepast bij maag, nier- en blaas bezwaren.