Het woord traumaverbindingen

Het woord traumaverbindingen had me vanaf het eerste moment in zijn greep. Toen ik dit begrip voor het eerst tegenkwam, voelde ik een onmiddellijke herkenning, alsof iets in mij fluisterde: Dit is de sleutel tot het begrijpen van mijn eigen geschiedenis. Het was geen gewone theoretische nieuwsgierigheid, maar een diep persoonlijk besef dat mijn innerlijke wereld op zijn kop zette. Ik realiseerde me dat de manier waarop ik reageerde – niet als volwassene in het hier en nu, maar als het tienjarige kind in mij – geen toeval was. Het was een echo van de hechtingsrelaties die ooit mijn wereld vormden.

In dat moment ervoer ik een intense fysieke, emotionele en mentale dans. Alsof alle delen van mij, die tot dan toe nauwelijks met elkaar in contact stonden, plotseling samenkwamen in complexe harmonieën van herinneringen, gevoelens en onbewuste patronen. Het dwong me om stil te staan bij een fundamentele vraag: Wat gebeurt er diep vanbinnen, en hoe heeft dit mijn relaties gevormd?

Die ontdekkingsreis leidde er uiteindelijk toe dat ik traumaverbindingen niet alleen wilde begrijpen, maar er mijn specialisatie van maakte. Niet puur uit intellectuele honger, maar vanuit een diep verlangen om te ontrafelen hoe oude hechtingspatronen, gevormd in de kindertijd, mijn huidige gedrag en reacties beïnvloeden. Het was een uitnodiging tot zelfonderzoek – en een stap richting heling.

Maar voordat ik je meeneem in het voorval dat mijn bewustzijn over hechting aanwakkerde en mij dwong om het te doorvoelen, wil ik eerst uitleggen wat traumaverbindingen precies zijn.

Traumaverbindingen verwijzen naar de onbewuste aantrekkingskracht tussen twee mensen die elkaar herinneren aan de hechtingsrelaties die ze als kind hebben ervaren. Wanneer we in onze vroege jaren intense emotionele ervaringen hebben gehad – of die nu veilig of onveilig waren – worden die patronen diep in ons brein verankerd. Later in het leven zoeken we vaak onbewust naar partners die datzelfde gevoel oproepen, zelfs als die dynamiek ons niet de rust en veiligheid geeft die we werkelijk nodig hebben.

Stel je voor dat je opgroeit in een omgeving waar liefdevolle momenten voortdurend worden afgewisseld met onvoorspelbare signalen van nabijheid en afwijzing. Die wisselwerking kan ervoor zorgen dat je later in relaties juist dát zoekt wat je kent: een patroon dat vertrouwd voelt, ook al herhaal je daarmee steeds opnieuw dezelfde emotionele uitdagingen. Je wordt aangetrokken tot mensen die die dynamiek belichamen, niet omdat het goed voor je is, maar omdat het de manier is waarop je hebt geleerd wat liefde en verbinding betekenen.

Het bovenstaande voorbeeld gaat niet over mij. Ik geloof niet dat ik in mijn jeugd te maken heb gehad met een afwisseling van onvoorspelbaarheid en liefdevolle momenten. Maar ik weet dat velen van jullie zich hierin misschien wél herkennen.

Mijn traumarespons ontstond op een ander moment. Ik was een jong meisje en hield de grote, warme hand van mijn vader vast terwijl ik naar mijn dode moeder keek. Niet het aanzicht van haar lichaam overspoelde me, maar het rauwe besef van verraad. Het verraad van de volwassenen om mij heen – degenen van wie ik afhankelijk was – die ons als kinderen niet hadden meegenomen in het onheil dat boven ons hoofd hing. Het verraad van de ontkenning, telkens wanneer ik vroeg of er iets aan de hand was en steevast werd gerustgesteld.

De sprong naar mijn volwassen leven, en daarmee de link naar traumaverbindingen, kwam op het moment dat ik ontdekte dat mijn ex een geheim en stiekem leven leidde met andere vrouwen. Op het moment dat die waarheid aan het licht kwam, stond ik daar niet als de volwassen vrouw die ik dacht te zijn, maar als het tienjarige meisje dat de hand van haar vader vasthield. Ik werd overspoeld door hetzelfde gevoel van verraad. Mijn lichaam reageerde net zo heftig als toen. Dezelfde emoties, dezelfde storm in mij. En diezelfde stem die fluisterde: Ik wist het. Het werd altijd ontkend. En ik heb niet geluisterd naar mijn innerlijk weten.

En dát is wat een traumaverbinding doet. Het trekt je terug in de tijd, sleurt je mee naar een oud script dat je allang dacht te hebben afgesloten. Het is niet de situatie in het hier en nu die je overspoelt, maar de echo van wat ooit onverteerbaar was. Een oude pijn die zich opnieuw aandient, in een andere vorm, met een ander gezicht, maar met dezelfde rauwe ondertoon.

Het verraderlijke van een traumaverbinding is dat het vaak voelt als iets onvermijdelijks. Alsof het lot je keer op keer dezelfde les voorschotelt, net zolang tot je het snapt. Tot je doorziet dat je niet wordt aangetrokken tot de persoon zelf, maar tot het patroon. Tot de hoop dat het dit keer anders zal zijn. Tot de wens om alsnog te krijgen wat je ooit tekortkwam.

Maar het verschil tussen vroeger en nu is dat je niet langer dat kind bent. Je hebt nu de mogelijkheid om stil te staan, om te voelen, om de cyclus te herkennen en niet opnieuw meegezogen te worden. Niet omdat het makkelijk is, maar omdat je het verdient om vrij te zijn.

Traumaverbindingen breken vraagt niet om harder vechten of jezelf dwingen los te laten. Het vraagt om zachter worden. Om jezelf toestaan te voelen wat eronder ligt. Om met een ongekende helderheid te zien: dit is oud, dit is niet nu, en ik ben niet meer wie ik toen was.

Dat besef alleen al is een revolutie. Een breuk in het patroon. Een stap richting heling.

Misschien herken je jezelf in mijn verhaal. Misschien voel je ook hoe oud verdriet zich opnieuw aandient in je relaties, je vriendschappen, je keuzes. Misschien besef je, net als ik destijds, dat hoe je reageert veel minder te maken heeft met het heden dan met het verleden dat doortrilt in je lichaam.

En als dat zo is, weet dan: je bent niet gek. Je bent niet zwak. Je bent mens. Een mens met een verhaal dat gehoord wil worden, en een hart dat klaar is om zich los te maken van wat ooit was.

En misschien, heel misschien, is dit het moment waarop jij besluit: dit patroon stopt bij mij.

Mijn patroon is daar gestopt.

Het eerste wat ik zei toen ik mijn huidige partner leerde kennen, was: "Ik wil geen spelletjes. Geen verborgen agenda’s. Geen halve waarheden. Als er iets is, wil ik het weten." Niet omdat ik controle wilde, maar omdat ik eindelijk had geleerd hoe ik wél gezien en gehoord wilde worden.

De eerste tijd stuurde mijn partner me voortdurend geruststellende berichten. Mijn hoofd vond dat stom, maar mijn hart voelde zich gehoord, gezien – en gerustgesteld.

En dat was het moment waarop ik voelde: dit is anders. Geen onrust in mijn lijf, geen twijfel, geen oude angst die opspeelde. Geen patroon dat zich opnieuw aandiende, maar een ontmoeting die niets in mij triggerde – behalve kalmte. Sterker nog, de angstige delen in mij leerden zich uit te spreken en zich te verbinden met de – zo bleek – de angstige delen van mijn partner. We groeien in onze hechtingsstukken.

Liefde zonder verraad. Verbinding zonder strijd. Een relatie waarin mijn intuïtie niet steeds hoefde te vechten tegen de realiteit.

Dat was nieuw.

En zie, zoveel jaren later mag ik anderen begeleiden in het helen van hun kwetsuren en het creëren van veilige verbindingen. Wat ooit mijn eigen zoektocht was, is nu een pad dat ik samen met anderen bewandel.

Ik zie de worsteling, de herhalingen, de hoop en de pijn. Ik hoor de verhalen waarin het verleden zich vermomt als het heden, waarin oude wonden nog steeds invloed hebben op hoe iemand liefheeft, zich hecht of juist terugtrekt.

En als ik iets heb geleerd, is het dit: veilige verbindingen zijn mogelijk. Niet perfect, niet zonder kwetsbaarheid, maar wél echt. En daar begint alles.