Enge Kerksteeg

 Nietsvermoedend liep ik door Amsterdam, toen ik opeens vanuit mijn ooghoek iets zag. Iets vreemds. Iets verontrustends. Zelfs iets engs. Voorzichtig draaide ik mijn hoofd om… en toen haalde ik opgelucht adem. Niets aan de hand! Het was maar de Enge Kerksteeg. En die is helemaal niet griezelig of spookachtig. Want zoals je misschien weet, wordt een steeg soms “eng” genoemd als hij nogal smal is.

Toen ik dichterbij kwam, zag ik de gevelsteen die het huis op nummer vier versiert. Ik had hem nooit goed bekeken en dacht altijd dat het een gouden schelp was. Maar dit keer stond ik er even bij stil. Geen schelp dus, maar eerder een gevlochten mand met de naam “De Vergulde Wan”.

En dat is precies het werktuig waarmee je letterlijk het kaf van het koren scheidt. Een wan is een platte, gevlochten mand, meestal van wilgentenen. Die werd gebruikt bij het schonen van graan: men gooide graankorrels en kaf omhoog, waarna de wind het lichte kaf wegblies en de zwaardere korrels terug in de wan vielen. Daar komt ook het bekende beeld vandaan: “het kaf van het koren scheiden.”

En waarom is die wan verguld? Toch niet om hem als pronkstuk in de vitrinekast te zetten? Nou, eigenlijk was het een soort marketingtruc uit de 17e eeuw. Om je zaak van de concurrentie te onderscheiden, gebruikte je opvallende toevoegingen als “de grote”, “de gekroonde” of, in dit geval, “de vergulde” bij de naam van je huis, winkel of product.

Er is nog iets leuks op te merken aan Enge Kerksteeg 4. Alleen de begane grond behoort tot dit adres. Die was waarschijnlijk bedoeld als een afzonderlijk verhuurde werkplaats. De kamers erboven vormen het achterhuis van Warmoesstraat 83. En verder is dit in 1634 gebouwde huis, met zijn mooi bewaard gebleven trapgevel, een prachtig voorbeeld van de Amsterdamse Renaissance.