In de klinische setting

In de klinische setting noemen ze het 'ziektewinst.' In het kader van persoonlijke ontwikkeling spreken we van sabotage. Hoe je het ook noemt, er zijn onbewuste krachten – of misschien is 'machten' een beter woord – die ervoor zorgen dat trauma een functionele rol speelt in het in stand houden van ons slachtofferschap. Trauma wordt als een vorm van 'sociale valuta' ingezet: het geeft ons een zekere controle over onszelf en onze omgeving. Want iemand met zo’n geschiedenis kun je toch niet kwalijk nemen wat hij doet? Je houdt er rekening mee.

Op deze manier gebruiken we onze levenstrauma’s soms onbewust als rechtvaardiging voor destructief, passief, beperkend, of ander ongezond gedrag. En zo blijven we cirkelen in de oneindigheid van ons eigen verhaal.

Dit alles is makkelijk opgeschreven, maar de praktijk is vaak veel weerbarstiger. Trauma zit diep. Het nestelt zich in ons lijf, in ons zenuwstelsel, soms zo zorgvuldig toegedekt dat we het nauwelijks herkennen. De patronen die we ontwikkelen – en ook het verhaal dat we vertellen – ontstaan niet zomaar. Ze hebben ons ooit geholpen te overleven. Wat we doen, doen we niet voor niets. Het verhaal dat we over onszelf maken, is vaak een beschermingsmechanisme dat ons jarenlang heeft gediend.

Ik spreek uit ervaring. Ook ik heb mijn verhaal jarenlang gekoesterd. Het meisje dat opgroeide zonder moeder. De dochter die zichzelf had wijsgemaakt dat ze nooit goed genoeg kon zijn. Dat verhaal voelde veilig en vertrouwd, zelfs al bracht het me pijn. Het was mijn manier om betekenis te geven aan wat ik had meegemaakt.

Het moment waarop ik mezelf kon vergeven dat ik deze onwaarheid was gaan geloven, veranderde alles. Het verhaal verloor zijn macht. En ja, dat was geen rechtlijnige weg. Het was – en is – een reis vol confrontaties, terugvallen, en kleine overwinningen. Maar door die reis heb ik ruimte gevonden om een nieuw script te schrijven. Een script waarin ik niet langer mijn verhaal leef, maar mijn leven.

Onthechten van je verhaal, van de geschiedenis die je met je meedraagt, betekent dat je jezelf bevrijdt van de psychische last die al die tijd op je drukte. Dat klinkt misschien simpel, maar ik weet hoe hardnekkig die last kan zijn. Stel je eens voor welke energie vrijkomt als je niet langer gevangen zit in het oude?

De realiteit is simpel: óf je neemt verantwoordelijkheid voor je leven en zet jezelf aan het stuur van jouw eigen werkelijkheid, óf je doet dat niet en blijft overgeleverd aan wat je diep van binnen over jezelf gelooft. Zo zwart-wit is het. Maar dat betekent niet dat het makkelijk is.

Vraag jezelf vandaag eens af: Wat levert mijn verhaal me eigenlijk op? Wat houd je in stand door te blijven vasthouden aan alles wat je over jezelf gelooft? Welke angst zit daaronder verborgen?

En weet dit: achter het punt van jouw verhaal schijnt altijd licht.