Cellenbroederenhuis

Het Cellenbroederenhuis, gelegen tussen Ottengas en St.-Anthoniusplaats in de Nijmeegse Benedenstad, is in 2003 gerestaureerd.
Het middeleeuwse pand heeft jarenlang op instorten gestaan. Door het instortingsgevaar moesten de gevels aan de buitenkant in de Ottengas gestut worden, waardoor dit straatje aan het openbare verkeer werd onttrokken.
Na lang onderhandelen tussen de Stichting Cellenbroederenhuis en de gemeente Nijmegen kon in 2002 een begin gemaakt worden met de restauratie van het pand.
Het Cellenbroederenhuis behoort tot de oudste bewaarde gebouwen in Nijmegen. Eigenaar was eeuwenlang de Stichting Cellenbroederenhuis, De Ellendige en andere gevoegde Broederschappen.
De Stichting Cellenbroederenhuis is een van oorsprong middeleeuwse charitatieve instelling. Het was een kerkelijke broederschap die zich in de Middeleeuwen bezighield met de opvang van pestlijders en krankzinnigen. Die werden omstreeks 1412 ondergebracht in een zogeheten Dolhuis aan de Pijkestraat.
Dat Dolhuis kwam in 1592 in het bezit van de gemeente en de katholieke broeders verdwenen uit beeld in deze tijd van Reformatie. Raadsleden van de gemeente namen de taken over, voerden de administratie en een speciale opzichter werd belast met de krankzinnigen.
Die situatie bleef bestaan tot begin 1800. Toen werden verschillende broederschappen met de Cellenbroeders samengevoegd tot één instelling. Dat werd voornamelijk ingegeven door de slechte financiële positie van de Cellenbroeders.
Rond 1632 kwam het pand tussen Ottengas en St.-Anthoniusplaats in handen van de broederschappen. Pas laat in de 19e eeuw werd het pand geschikt gemaakt voor de opvang van krankzinnigen.
In 1892 werden in het Cellenbroederenhuis twee cellen gebouwd volgens de toen geldende nieuwste inzichten. Die cellen zijn bewaard gebleven, compleet met de oorspronkelijke houten britsen en dwangbuizen voor de krankzinnigen.
Het pand, een rijksmonument, is inmiddels overgegaan in handen van Vereniging Hendrick de Keyser in Amsterdam. Deze vereniging opereert landelijk op het gebied van monumentenzorg. Ze verwerft, restaureert en exploiteert monumentale panden in Nederland om ze voor de toekomst te behouden.
"Daar hebben we lang over gesproken omdat het pand eeuwenlang in bezit is geweest van de Broederschappen", zegt voorzitter J. ten Berge van de Stichting Cellenbroederenhuis over de overdracht aan Hendrick de Keyser. "Het is een historische stap geweest. Maar het pand is in goede handen gekomen, want de mensen van Hendrick de Keijser zijn professionals op het gebied van monumentenzorg."
De vereniging gaat het pand exploiteren en verhuren. De bovenverdieping is inmiddels in gebruik genomen. De benedenverdieping blijft tijdelijk in gebruik bij de vereniging. Er worden materialen opgeslagen.
Het gerestaureerde pand is momenteel nog in gebruik bij de Stichting Cellenbroederenhuis. De stichting verleent heden ten dage financiële steun aan instellingen die zich bezighouden met maatschappelijke zorg. Regenten vormen het bestuur van de stichting.

[Bron: De Gelderlander van 16 augustus 2003]